تعمیرات تخصصی گیج فشار صنعتی و اهمیت کالیبراسیون دورهای
گیج فشار (Pressure Gauge) یا مانومتر، از پرکاربردترین تجهیزات اندازهگیری در خطوط لوله، مخازن تحت فشار، بویلرها، پتروشیمیها و صنایع فولاد است. خرابی یا خطای اندازهگیری این تجهیز نهتنها کیفیت فرآیند را مختل میکند، بلکه در خطوط گاز و سیالات خورنده میتواند خطرات ایمنی بسیار سنگینی به همراه داشته باشد.
تعمیر گیج فشار صنعتی شامل عیبیابی مکانیزمهای مکانیکی داخلی (نظیر بوردون تیوب، چرخدندهها و پوینتر)، برطرف کردن نشتی سیال دمپینگ (گلیسیرین یا سیلیکون)، تعمیر دیافراگم سیل و در نهایت کالیبراسیون دقیق مطابق با کلاس دقت استاندارد (مانند Class 0.5 ،Class 1.0 یا Class 1.6) است.
انواع مکانیزمهای گیج فشار و آسیبپذیریهای آنها
گیجهای فشار بر اساس نوع سنسور مکانیکی به چند دسته اصلی تقسیم میشوند که هرکدام چالشهای تعمیراتی متفاوتی دارند:
گیج فشار لوله بوردون (Bourdon Tube از ۱۰۰۰ بار).
- نقطه ضعف تعمیراتی: دفورمگی دائمی بوردون در اثر شو از ۱۰۰۰ بار).
- نقطه ضعف تعمیراتی: دفورمگی دائمی بوردون در اثر شوک فشاری (Pressure Spikes)، گرفتگی دهانه ورودی بر اثر رسوب سیال، و فرسایش دندانههای سکتور و پینیون (Movement Mechanism).
گیج فشار دیافراگمی (Diaphragm Gauge)
طراحیشده برای سیالات خورنده، چسبناک، ژلهای یا اسیدی با استفاده از یک صفحه دیافراگم استیل، هاستلوی یا روکش تفلون.
- نقطه ضعف تعمیراتی: پارگی یا سوراخ شدن دیافراگم، نشت روغن ترانسمیتور (روغن سیلیکون رابط بین دیافراگم و بوردون)، و رسوبگرفتگی فلنج اتصال.
گیج فشار کپسولی (Capsule Gauge)
مناسب برای سنجش فشارهای بسیار پایین و میلیبار (میلیبار گاز و هوا).
- نقطه ضعف تعمیراتی: پارگی کپسول نازک در اثر اعمال تصادفی فشار بالاتر از حد مجاز و خرابی فنرهای جبرانساز خطای صفر.
گیج فشار تفاضلی (Differential Pressure Gauge)
برای پایش افت فشار فیلترها و جریان در خطوط.
- نقطه ضعف تعمیراتی: آسیب دیدن مکانیزم دبل بوردون یا پیستون مغناطیسی داخلی به علت اختلاف فشار ناگهانی بیش از رنج مجاز.
عیوب رایج گیجهای فشار و روشهای عیبیابی و تعمیر
| نوع عیب / نشانه خرابی | علت فنی اصلی | اقدام و راهکار تعمیراتی |
|---|---|---|
| انحراف عقربه از نقطه صفر (Zero Shift) | شوک هیدرولیکی یا مکانیکی، خستگی فلز بوردون | باز کردن قاب، پوینترپولر (Pointer Puller) و زیروبندی مجدد عقربه یا تنظیم پیچ اسپَن |
| لرزش شدید عقربه و عدم قرائت پایدار | ضربات ضربه قوچ (Water Hammer) و پالس پمپ | تزریق روغن گلیسیرین/سیلیکون به قاب و نصب اسنابر (Snubber) یا دمپر فشاری |
| قفل شدن عقربه در یک نقطه خاص | فرسودگی، پلیسهگرفتگی یا شکستگی دندانههای چرخدنده موومنت | شستشوی اولتراسونیک موومنت، تعویض چرخدنده سکتور یا تعویض کامل یونیت Movement |
| کدر شدن، زردی یا نشتی روغن داخل گیج | فرسودگی واشر دور شیشه (Gasket) یا حرارت بالای محیط | تخلیه روغن قدیمی، تمیزکاری قطعات، تعویض آببند و شارژ مجدد گلیسیرین آزمایشگاهی |
| عدم پاسخدهی به تغییرات فشار | گرفتگی کانکشن ورودی بر اثر لجن، پلیسه یا رسوب | رسوبزدایی شیمیایی ملایم یا التراسونیک بدون آسیب به آلیاژ سنسور |
| پاسخ غیرخطی در تست چندنقطهای | تاب برداشتن لوله بوردون یا تغییر نقطه ثقل لینک رابط | تنظیم دقیق طول لینک رابط (Connecting Link) و زاویه براکت نسبت به بوردون |
بررسی تخصصی تعمیر و کالیبراسیون برندهای معتبر بازار
۱. تعمیر گیجهای ویکا (WIKA) آلمان
برند WIKA شناختهشدهترین نام در ابزار دقیق فشار است (مدلهای پرکاربرد نظیر 232.50، 233.50 تمام استیل و سریهای دیافراگمی 432.50).
- نکات تعمیراتی: گیجهای تمام استیل ویکا مقاومت بالایی دارند، اما در اثر اضافه فشار (Overpressure) لینک داخلی آنها کشیده میشود. تعویض دیافراگمهای سری WIKA Diaphragm Seal نیازمند وکیومسازی کامل محفظه روغن سیلیکون برای جلوگیری از ایجاد حباب هوا است.
۲. تعمیر گیجهای اشکرافت (Ashcroft) آمریکا
گیجهای صنعتی اشکرافت با بدنه فنوئولیک (سری Duragauge 1279/1379) و اتصالات سالیدفرانت (Solid Front) برای کاربردهای پرخطر پتروشیمی طراحی شدهاند.
- نکات تعمیراتی: مکانیزم داخلی با پوشش تفلونی (Teflon Coated Movement) برای کاهش سایش است. تنظیم این گیجها به دلیل استانداردهای ایمنی Blow-out Back نیازمند آچارکشی دقیق طبق تورک استاندارد کارخانه است.
۳. تعمیر گیجهای پاکنس (Pakkens) ترکیه
از محبوبترین و اقتصادیترین گزینهها در خطوط بخار، تاسیسات و سیستمهای هیدرولیک سبک در ایران.
- نکات تعمیراتی: در مدلهای برنجی، خوردگی ناشی از رطوبت سیال در بخش ورودی اتصال بسیار شایع است که با تراشکاری دقیق رزوه یا تعویض پورت ورودی برطرف میگردد. همچنین قطعات یدکی موومنت آن به وفور در بازار موجود است.
۴. تعمیر گیجهای وینترز (Winters) کانادا
گیجهای سری St подверг St و اتصالات NPT این برند کیفیت ساخت بالایی در صنایع نفت و گاز دارند.
- نکات تعمیراتی: تنظیم دقیق پیچ میکرو روی پوینتر در سریهای پرمیوم و بازسازی اورینگهای آببندی دور شیشه در اولویت فرآیند اورهال قرار دارد.
۵. تعمیر سایر برندهای صنعتی (Badotherm ،Nuova Fima ،TG1 و Afriso)
- Nuova Fima (ایتالیا): کیفیت ساخت مکانیکی بالا؛ دقت در تمیزکاری چرخدندهها با حلالهای بدون چربی.
- Badotherm (هلند): تخصص بالا در سیستمهای دیافراگم سیل و فلنجی؛ نیازمند دستگاه تزریق روغن هیدرولیک تحت خلاء بالا حین تعمیر.
- TG1 / چینیهای صنعتی: در صورت عدم خرابی ساختار آلیاژی بوردون، با تعویض پوینتر، شیشه و شارژ روغن بهراحتی احیا میشوند.
مراحل گامبهگام کالیبراسیون گیج فشار پس از تعمیر
پس از اتمام مراحل بازسازی مکانیکی، گیج فشار باید وارد آزمایشگاه کالیبراسیون شود:
- مرحله اول: بازرسی چشمی و نشتی: اطمینان از سلامت بدنه، رزوه، واشرها و عدم وجود نشتی داخلی تحت فشار اولیه.
- مرحله دوم: اتصال به کالیبراتور مرجع: بستن گیج روی پمپ هیدرولیک/پنوماتیک (Deadweight Tester یا Digital Pressure Calibrator با دقت حداقل ۴ برابر گیج تحت تست).
- مرحله سوم: تست در ۵ نقطه رفت و برگشت: ثبت دادهها در درصدهای ۰٪، ۲۵٪، ۵۰٪، ۷۵٪ و ۱۰۰٪ رنج کاری گیج بهصورت صعودی و نزولی برای محاسبه خطای هیسترزیس (Hysteresis).
- مرحله چهارم: تنظیم خطای صفر (Zero Error) و گستره (Span Error): در صورت وجود خطای خطی، با تنظیم زاویه لینک یا جابجایی پوینتر، گیج دقیقاً روی خط استاندارد قرار میگیرد.
- مرحله پنجم: صدور گواهی کالیبراسیون: درج خطای ماکزیمم، کلاس دقت تاییدشده و ثبت تاریخ انقضای تست بعدی.
چه زمانی تعمیر گیج فشار توجیه اقتصادی دارد؟
- گیجهای تمام استیل (All Stainless Steel) با سایز صفحه ۱۰۰ یا ۱۶۰ میلیمتر: تعمیر این تجهیزات کاملاً مقرونبهصرفه است.
- گیجهای دارای دیافراگم سیل (Diaphragm Seal): با توجه به قیمت بسیار بالای متریالهای ضد اسید و هاستلوی، بازسازی و شارژ روغن دیافراگم ارزش اقتصادی بسیار بالایی دارد.
- گیجهای میلیباری کپسولی و دیفرانسیلی: به دلیل پیچیدگی و ارزش خرید بالا، عیبیابی و تنظیم آنها اولویت دارد.
- گیجهای کوچک برنجی معمولی (سایز ۵۰ یا ۶۳ میلیمتر خطوط سبک): معمولاً در صورت آسیبهای سنگین، تعویض آنها با نمونه نو منطقیتر از تعمیر است.
پرسشهای متداول (FAQ)
چرا روغن داخل گیج فشار پس از مدتی تیره یا زرد میشود؟
دلیل اصلی آن تجزیه و اکسیداسیون گلیسیرین در اثر تابش نور خورشید، دمای بالای خط لوله یا نفوذ گردوغبار به دلیل خراب شدن واشر آببندی است. در فرآیند تعمیر، گیج شستشو داده شده و با روغن سیلیکون یا گلیسیرین باکیفیت شارژ مجدد میشود.
آیا گیج فشار با لوله بوردون دفرمه شده قابل تعمیر است؟
اگر لوله بوردون فقط کمی کشیدگی داشته باشد، با تنظیم لینک و کالیبراسیون اصلاح میشود؛ اما اگر بوردون دفرمه شدید شده، ترک خورده یا تغییر شکل پلاستیکی داده باشد، به دلیل از دست رفتن خاصیت ارتجاعی آلیاژ، باید لوله بوردون تعویض گردد.
تفاوت استفاده از روغن گلیسیرین و سیلیکون در گیج فشار چیست؟
روغن گلیسیرین برای دماهای کاری معمول (-۲۰ تا +۶۰ درجه سانتیگراد) مناسب و ارزانتر است، اما در سرمای شدید سفت میشود. روغن سیلیکون رنج دمایی گستردهتری (-۴۰ تا +۱۵۰ درجه سانتیگراد) را پوشش داده و پایداری شیمیایی بسیار بالاتری در برابر اکسیداسیون دارد.
اسنابر (Snubber) چیست و چگونه از خرابی گیج جلوگیری میکند؟
اسنابر یا دمپر قطعهای مکانیکی است که در ورودی گیج بسته میشود و با ایجاد یک مسیر مقاومت متغیر یا متخلخل، شوکهای ناگهانی، پالس پمپها و ضربه قوچ هیدرولیکی را خنثی کرده و از آسیب به بوردون و موومنت جلوگیری میکند.
هر چند وقت یکبار باید گیج فشار کالیبره شود؟
دوره استاندارد کالیبراسیون برای خطوط حساس پالایشگاهی و صنعتی معمولاً بین ۶ ماه تا ۱ سال است. با این حال در صورت وارد شدن شوک فشاری سنگین، لرزش بیش از حد یا تغییر وضعیت عقربه صفر، باید بلافاصله کالیبراسیون مجدد انجام شود.
Reviews
There are no reviews yet.